Khi năm bộ phim Việt cùng ra rạp trong những ngày đầu năm mới, nhiều khán giả cho rằng đó chỉ là những cuộc đụng độ. Nhưng đằng sau cuộc đụng độ đó là một logic thị trường đã định hình trong nhiều năm. Logic đó mang tên “Tết Nguyên đán”.
Đây không chỉ là thời điểm cao điểm của điện ảnh Việt. Đó còn là thời điểm hiếm hoi trong năm mà sự thành công có thể quyết định thương hiệu điện ảnh cá nhân.
Tết là 'thiên thời, địa lợi' của điện ảnh Việt
Điện ảnh là một ngành vận hành theo logic dài hạn, nhưng lợi nhuận lại thường đến trong những khoảnh khắc ngắn ngủi. Ở Việt Nam cũng như nhiều quốc gia châu Á, nhu cầu xem phim không phân bổ quá đều theo tháng trong năm mà hội tụ mạnh vào các kỳ nghỉ kéo dài, đặc biệt là Tết Nguyên đán. Điều này không chỉ là cảm nhận xã hội mà đã được phản ánh rõ ràng qua dữ liệu tiêu dùng.
Theo thống kê từ nền tảng theo dõi phòng vé độc lập Box Office Vietnam, trong vòng 5 ngày Tết 2025, tổng doanh thu phòng vé Việt Nam đạt khoảng 268 tỷ đồng. Trong đó, bộ phim dẫn đầu Bộ tứ báo thủ thu 31,6 tỷ đồng chỉ trong ngày mùng Một, lập kỷ lục doanh thu ngày mở màn cao nhất lịch sử phim Việt. Đặt trong bối cảnh tổng doanh thu phòng vé cả năm 2024 vào khoảng 4.700 tỷ đồng, có thể thấy chỉ vài ngày Tết đã tạo ra lượng doanh thu tương đương cả tuần, thậm chí cả tháng ở những thời điểm khác trong năm.
Thỏ ơi của Trấn Thành ra mắt dịp Tết Nguyên đán 2026.
Những con số này phản ánh một quy luật sâu rộng về hành vi tiêu dùng giải trí. Nghiên cứu công bố năm 2023 trên Journal of Consumer Behaviour chỉ ra rằng các kỳ nghỉ lễ dài ngày trong văn hóa Đông Á tạo ra “hiệu ứng thời gian rảnh kéo dài và ưu tiên hoạt động gia đình”, dẫn đến mức tăng 30-40% chi tiêu cho các dịch vụ giải trí so với thời gian bình thường. Ở thị trường lớn hơn như Trung Quốc, hiện tượng này còn rõ nét hơn. Theo dữ liệu chính thức từ China Film Administration, doanh thu phòng vé dịp Tết 2025 đạt 9,51 tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,3 tỷ USD) chỉ trong một tuần - mức cao nhất trong lịch sử kỳ nghỉ Tết.
Ngược lại, tại Mỹ và châu Âu, Tết Nguyên đán không phải mùa cao điểm. Hollywood phân bổ doanh thu vào mùa hè, mùa lễ cuối năm (Christmas và New Year) và các kỳ nghỉ khác. Theo dữ liệu của Comscore và Box Office Mojo, doanh thu tại các thị trường này được phân luồng theo nhiều “đỉnh nhỏ”, thay vì hội tụ vào một thời điểm duy nhất. Các hãng phim Mỹ thường tránh phát hành bom tấn cùng ngày để giảm cạnh tranh trực diện - một chiến lược mà giới nghiên cứu gọi là “calendar scheduling optimization” (Tối ưu hóa lịch phát hành), để “không phải phim hay nhất thắng, mà là phim ra đúng thời điểm nhất”.
Thắng dịp Tết có thể thắng thương hiệu cá nhân
Một đặc điểm quan trọng của thị trường điện ảnh, đặc biệt trong các dịp cao điểm, là hiện tượng “winner-takes-most”, nơi bộ phim dẫn đầu nhanh chóng chiếm phần lớn thị phần. Hệ thống rạp hiện đại vận hành dựa trên dữ liệu bán vé theo thời gian thực. Phim có doanh thu tốt trong 24-48 giờ đầu sẽ được ưu tiên phòng lớn, khung giờ đẹp và suất chiếu dày hơn. Phim bán chậm nhanh chóng bị cắt suất hoặc đẩy sang giờ phụ. Cơ chế này tạo ra một vòng phản hồi tích cực: doanh thu mở màn cao, sẽ dẫn đến suất chiếu ưu tiên, sau đó khán giả tăng và cuối cùng doanh thu tiếp tục tăng.
Nghiên cứu đăng trên Journal of Cultural Economics (2022) chỉ ra rằng hiệu ứng mở màn sớm và việc ưu tiên suất chiếu dẫn tới phân phối doanh thu phi tuyến, trong đó các bộ phim thắng lớn ở tuần đầu chiếm thị phần áp đảo trong suốt vòng đời phát hành.
Thực tế mùa Tết 2025 tại Việt Nam cho thấy rõ điều này. Bộ tứ báo thủ chiếm khoảng 70% tổng doanh thu phòng vé dịp Tết, trong khi phần còn lại được chia cho các phim khác. Do vậy, 48-72 giờ đầu tiên gần như mang tính quyết định đối với tổng doanh thu của một bộ phim, bất kể đánh giá chất lượng về sau.
Trường hợp Bộ tứ báo thủ sau đó có nhiều phản hồi chê bai chất lượng, bước lùi của Trấn Thành tuy nhiên phim vẫn thắng về doanh thu. Trong bối cảnh đó, việc “né Tết” không hẳn là lựa chọn an toàn. Phát hành vào thời điểm khác trong năm hiếm khi tạo ra mức độ tập trung nhu cầu và truyền thông tương đương.
Phim của Trường Giang đối đầu Thỏ ơi.
Trong cấu trúc thị trường này, việc các ngôi sao lớn như Trấn Thành, Trường Giang, Thu Trang chọn Tết làm “trận đấu chính” không đơn thuần là tham vọng cá nhân. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, các ngôi sao hoặc các “thương hiệu phòng vé” với khả năng kéo khán giả lớn ngay từ tuần đầu là rất quan trọng với phim điện ảnh.
Một nghiên cứu về “star power” đăng trên Media, Culture & Society cho thấy yếu tố ngôi sao là một trong những biến số mạnh nhất ảnh hưởng đến quyết định mua vé, đặc biệt với các thể loại giải trí đại chúng như hài - gia đình.
Một chiến thắng vào dịp Tết vì thế mang lại nhiều hơn doanh thu. Nó củng cố hình ảnh “bảo chứng phòng vé”, tạo đà truyền thông kéo dài nhiều tuần, và nâng giá trị thương mại cá nhân trong cả năm. Ngược lại, thất bại vào đúng mùa Tết có thể làm mờ vị thế thương hiệu và khiến các dự án sau gặp khó khăn trong gọi vốn và phát hành. Trong một thị trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, đứng ngoài cuộc đua Tết đôi khi còn rủi ro hơn thất bại.
Câu chuyện về những chiếc nhãn dán bệnh lý và bản ngã bị đánh mất được khắc họa trong cuốn Người lạ với chính ta của nhà báo Rachel Aviv. Một tác phẩm đã tạo ra nhiều tranh luận vì sự sắc bén, khách quan và đầy tính nhân văn. Tác giả không đơn thuần ghi chép những hồ sơ bệnh án khô khan, mà mở ra cho độc giả một hành trình khám phá sự mong manh của tâm trí khi đứng trước những định nghĩa được gắn nhãn bởi y khoa.
Angelina Jolie mặc xuyên thấu
Ngôi sao "Couture" trở thành tâm điểm chú ý khi diện đầm xuyên thấu trên thảm đỏ ra mắt phim. Ở tuổi 50, minh tinh vẫn giữ được vóc dáng săn chắc, gợi cảm.
6 giờ trước
Romeo Beckham mỉa mai anh trai?
Khi mâu thuẫn giữa anh trai và bố mẹ đang dâng cao, Romeo Beckham lại "thêm dầu vào lửa" khi khoe hình xăm tôn vinh gia đình.
25:1503 hôm qua
Nana thành 'nàng thơ' của T.O.P
Mỹ nhân đẹp nhất thế giới được xác nhận sẽ đóng chính trong MV mới của T.O.P. Đây là lần đầu hai nghệ sĩ bắt tay trong một dự án.
27:1646 hôm qua
